του Ηλία Φραγκούλη

Κανείς δεν αμφισβητεί τη σημαντικότητα της ύπαρξης του Τζέιμς Κάμερον στον παγκόσμιο κινηματογράφο. Υπάρχουν και οι ηλίθιες εξαιρέσεις, φυσικά, αλλά αυτές είναι αμελητέες ποσοτικά (και ζουν στην «κοσμάρα» μιας άλλης «Τέχνης», ουχί της έβδομης…). Πιστός υπηρέτης ενός είδους που απογείωσε το θέαμα, την περιπέτεια και το φανταστικό στο σινεμά, ο Κάμερον το 2009 έπλασε ένα φιλμικό σύμπαν πρωτόγνωρο σαν εμπειρία, που μονάχα στη μεγάλη οθόνη μπορούσε ν’ «αναπνεύσει» και να επιδείξει το μεγαλείο του. Ο κόσμος αξιοποίησε το «Avatar» όπως του άξιζε (και άρμοζε και στον δημιουργό του). Το 2022, με το «The Way of Water», δοκίμασε να το εξελίξει και να το αναπτύξει, επαναλαμβάνοντας αρκετά από τα στοιχεία του πρώτου φιλμ, μαζί με μία κορύφωση «extravaganza περιπέτειας και δραματικού συναισθήματος που κανένας άλλος σκηνοθέτης δεν είναι ικανός να δημιουργήσει με παρόμοια ένταση πάθους», όπως έγραφα τότε. Στο «Φωτιά και Στάχτη» του σήμερα, όμως, η ετυμηγορία του… «κάπου το ‘χω ξαναδεί» βαραίνει αρκετά αρνητικά αυτό που βλέπεις, όσο μεγαλεπήβολο και τεχνικά άρτιο είναι.

Ελάχιστα είναι τα πραγματικά νέα στοιχεία σε πλοκή και χαρακτήρες εδώ. Η μέγαιρα Βάρανγκ, αρχηγός μιας άγνωστης (μέχρι σήμερα) φυλής των Να’βι σαφώς και κλέβει την παράσταση δίπλα στους υπόλοιπους (και γνωστούς) χαρακτήρες του franchise, το οποίο (μοιραία) ανακυκλώνει μία φόρμουλα καταστασιακού που αρχίζει να δείχνει επικίνδυνα στάσιμη. Οι οικολογικές ανησυχίες και τα αντι-αποικιακά μηνύματα του Κάμερον είναι πάντοτε σεβαστά και πρωταγωνιστούν σεναριακά, όμως, στο «Φωτιά και Στάχτη» δεν υπάρχει ίχνος πρωτοτυπίας ή ουσιαστικής ανάπτυξης της πλοκής, η οποία πλέον μοιάζει με κανονικό déjà-vu του προηγούμενου φιλμ! Το πρώτο μέρος είναι ξανά μαγικά καθηλωτικό (ειδικά σε 3D, πόσω μάλλον σε οθόνη IMAX, όπου το θέαμα σε «ρουφάει» μέσα του), το δεύτερο αγκομαχάει για να σε κάνει ν’ ακολουθήσεις την ιστορία του και το τρίτο μοιάζει με βεγγαλικό που σκάει στα μούτρα σου και δεν προλαβαίνεις να συνέλθεις από την κοσμογονία (και το μέγεθος) των εικόνων του. Ταυτόχρονα, όμως, αυτή η τρίτη ώρα του οπτικού ξεφαντώματος (που τόσο περιμένεις να βιώσεις…) μοιάζει τόσο ίδια με την αντίστοιχη του «The Way of Water», σε βαθμό να σκέφτεσαι πως ο μηχανικός προβολής έχει βάλει κατά λάθος την ταινία του 2022!

Εάν το πρώτο sequel ήταν (με την καλή έννοια) η κορυφή του… «παγόβουνου» για το «Avatar», τούτη η δεύτερη συνέχειά του μπορεί να παρομοιαστεί με τον Τιτανικό (oh, the irony!), ο οποίος οδεύει ολοταχώς προς τη σύγκρουσή μαζί του! Το «Φωτιά και Στάχτη» δεν βυθίζεται, φυσικά. Ακόμη. Απλά, θέτει υπό αμφισβήτηση την υπομονή των θεατών για τα επόμενα. Με τον Κάμερον να οφείλει να πάρει πιο σοβαρά τον παράγοντα σενάριο. Για να παραμείνουμε στον πλανήτη Παντόρα με τον ενθουσιασμό που είχαμε επιδείξει στο παρελθόν.