του Ηλία Φραγκούλη

Αν και «Η Αγάπη που Απομένει» ουσιαστικά ταυτίζεται με ένα σκηνοθετικό ύφος αντι-αφηγηματικού σινεμά που συνήθως απεχθάνομαι, ο… «τρόμος» μου γι’ αυτό που παρακολουθούσα μετατράπηκε σε λιγότερο από ένα ημίωρο σε μία εθιστική εμπειρία εξερεύνησης της ανθρώπινης φύσης μέσω τυχαίων σκηνών από έναν (διαλυμένο) γάμο, δίχως πομπώδεις διαλόγους, εκρηκτικές εξάρσεις και το στερεοτυπικό κάλεσμα προς τον θεατή, να πάρει το μέρος του ενός ή του άλλου. Ο Ισλανδός Χλίνουρ Πάλμασον, δημιουργός του επίσης εξαιρετικού «Η Χώρα του Θεού» (2022), «ξορκίζει» τις μπεργκμανικές φόρμες προσέγγισης ενός τέτοιου θέματος με μικρές βινιέτες στοργής, μελαγχολίας, μοναξιάς, θαλπωρής, ενίοτε ειρωνεύεται ή καταργεί το ρεαλιστικό με σουρεαλιστικές δόσεις φαντασίας ή παραδίδει ψυχή και βλέμμα στην απλοϊκότητα της συνύπαρξης του ανθρώπου με το περιβάλλον του, ακόμη και χωρίς να συμβαίνει κάτι το ιδιαίτερο ή σημαντικό!

Ακούγεται μάλλον… τολμηρό (πόσω μάλλον καταδικασμένο να αποτύχει), όμως, άπαξ και «μπεις» στον πυρήνα του έργου, στο αβίαστο μιας νωχελικότητας που σου επιτρέπει να «κρυφοκοιτάξεις» τη ζωή δίχως τις επιπτώσεις της ήττας της, το φιλμ του Πάλμασον γίνεται ένα αληθινό ποίημα εικόνων, ατμοσφαιρών και σιωπών, το οποίο σε οδηγεί σε μονοπάτια ψυχισμού που συνορεύουν με την απόλυτη γαλήνη. Η μαγεία του ισλανδικού τοπίου, η τονικότητα που δίνει ο πιανιστικός μινιμαλισμός των συνθέσεων του Χάρι Χαντ (δανεικός από το album του 2016 «Playing Piano For Dad»), η μη τήρηση του όποιου κανόνα δραματουργίας, όλα μαζί συμπλέουν στη δημιουργία μιας ταινίας που αποθεώνει το «freestyle» στη σκηνοθεσία.

Μακριά από τις ολέθριες συμφορές του σύγχρονου «πολιτισμού» (μας), ο Μάγκνους, η Άννα, τα τρία τους παιδιά και ο Πάντα, το τσοπανόσκυλο της οικογένειας, υπάρχουν μέσα στα υπέροχα κάδρα του δημιουργού ο οποίος εκτελεί και χρέη διευθυντή φωτογραφίας (!), προτάσσοντας το στοιχείο της Φύσης με μία σχεδόν πρωταγωνιστική δυναμική, μια οικειότητα που πραγματικά θαυμάζεις, μα που μοιάζει και να ειρωνεύεται τη θνητή παρουσία, «τιμωρώντας» την με εμβόλιμες νότες που έρχονται σε απόλυτη διάσταση με την κανονικότητα, το φυσιολογικό, το εφικτό. Το συμβάν που υπακούει στον ρεαλισμό. Ευτυχώς, ο Πάλμασον υποστηρίζει την ανυπακοή.

Όπως η στέγη ενός κτίσματος που μοιάζει να ξηλώνεται απ’ αυτό και δείχνει έτοιμη να αιωρηθεί προς το άγνωστο, στο ξεκίνημα του «Η Αγάπη που Απομένει», έτσι και τούτη η ταινία αφαιρεί από την αφήγησή της την «ασφάλεια» του φιλμικού δεδομένου κι αναζητά σαν ένα είδος «περιπέτειας» μια νέα φόρμα σκέψης και ψυχαγωγίας που μπορεί και να απευθύνεται στον θεατή. Που μπορεί και να γιατρέψει πληγές της πραγματικότητας. Που μπορεί και να αποτυπωθεί στη μνήμη, σαν το «ταξίδι» που φιλοδοξούσες να κάνεις μια ζωή για να βρεις την ιδανική φυγή. Εσύ επιλέγεις τι θα απομείνει απ’ αυτό…