FreeCinema

Follow us

ΑΝΤΡΕΪ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ. ΣΙΝΕΜΑ ΣΑΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗ (2019)

(ANDREI TARKOVSKY. A CINEMA PRAYER)

  • ΕΙΔΟΣ: Ντοκιμαντέρ
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Αντρέι Α. Ταρκόφσκι
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 97'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: CAROUSEL FILMS

H ζωή και το έργο του Αντρέι Ταρκόφσκι μέσα από αφηγήσεις τού ιδίου και απαγγελίες ποιημάτων τού πατέρα του, με τη σκηνοθετική επιμέλεια του… υιού Αντρέι Αντρέγεβιτς Ταρκόφσκι.

Δεν έχω υπάρξει ποτέ φίλος του σινεμά του Αντρέι Ταρκόφσκι. Δεν πιστεύω, επίσης. Ίσως αυτά τα δύο σχετίζονται μεταξύ τους. Αν θυμάμαι καλά, η πρώτη ταινία του που παρακολούθησα σε κινηματογραφική αίθουσα ήταν η «Νοσταλγία» (1983). Από το σύνολο της φιλμογραφίας του, ταυτίζομαι καλύτερα με το «Solaris» (1972), προφανώς (δεν έκρυψα ποτέ ότι μου αρέσει το σινεμά του φανταστικού). Σέβομαι στοιχεία της φιλμικής του γλώσσας, όμως ο «κόσμος» του δεν επικοινωνεί τόσο καλά με το μέσα μου.

Τούτο το ντοκιμαντέρ αποτελεί… οικογενειακή υπόθεση. Και αυτό το μετατρέπει, μοιραία, σε μια απόλυτη «αγιογραφία». Ο υιός Αντρέι Αντρέγεβιτς Ταρκόφσκι, σκηνοθέτης και Πρόεδρος του Διεθνούς Ιδρύματος Αντρέι Ταρκόφσκι, υπογράφει το «Σινεμά σαν Προσευχή» και από τον τίτλο και μόνο δίνει βάση στον προηγούμενο χαρακτηρισμό μου. Με πρόσβαση σε υλικό που μόνο εκείνος θα μπορούσε να έχει στα χέρια του, το φιλμ αποτελείται από κεφάλαια αφήγησης (μέσω ηχογραφήσεών του από το παρελθόν) του ίδιου του Ταρκόφσκι, τα οποία εστιάζουν στην παιδική ηλικία και τις αναμνήσεις των πρώτων χρόνων της ζωής μας (ως απόλυτα καθοριστικές για το μέλλον), στη θρησκευτική πίστη και στο στοιχείο της φύσης. Αυτά ήταν τα πιστεύω του Ταρκόφσκι. Το σινεμά, απλά, ακολουθούσε.

Από νωρίς, ο υιός Ταρκόφσκι φαίνεται πως θέλει να μας πείσει ότι ο πατέρας του ήταν ένα θαυμαστό φαινόμενο, σχεδόν από τη… βρεφική του ηλικία! Ο πατήρ δηλώνει (ηχητικά πάντοτε) να θυμάται πράγματα από… την κούνια σχεδόν, ενώ γρήγορα κατανοεί τη σημασία του ποιητικού έργου τού δικού του πατέρα, Αρσένι Ταρκόφσκι, το οποίο ακούμε να απαγγέλλει. Κάπως άθελά του, τούτο το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει έναν άνθρωπο με ισχυρότατο εγώ, το οποίο ενίοτε μεταφράζουμε στην καθομιλουμένη και σαν «καλάμι». Ο Αντρέι μεγαλώνει με αγάπη προς τα καλλιτεχνικά πράγματα από τη μητέρα του κυρίως και θα επιλέξει τον κινηματογράφο σαν τη μορφή τέχνης που τον εκφράζει περισσότερο. Τα υπόλοιπα είναι πάνω κάτω γνωστά. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, «Τα Παιδικά Χρόνια του Ιβάν» (1962), κερδίζει το Χρυσό Λιοντάρι στο Φεστιβάλ Βενετίας εκείνης της χρονιάς και μετατρέπεται επιτόπου σε enfant gâté δημιουργός της παγκόσμιας κριτικής.

Το «Σινεμά σαν Προσευχή» περιέχει ενδιαφέροντα ντοκουμέντα και στοιχεία παρασκηνίων γύρω από το ξεκίνημα της καριέρας του Ταρκόφσκι, μέχρι τη στιγμή που ο ίδιος βυθίζεται όλο και περισσότερο σε «βαθύτερα» ζητήματα και υπαρξιακές αναρωτήσεις που συγγενεύουν με την προσήλωσή του στην Πίστη. Ταυτόχρονα, το ενδιαφέρον του γύρω από το καθαρά αφηγηματικό σινεμά αρχίζει να υποχωρεί και οι ταινίες του γίνονται όλο και περισσότερο… «ποιητικές» (δεν αναπτύσσεται ιδιαίτερα το θέμα, όμως είναι προφανές ότι ο σκηνοθέτης και ο συγγραφέας του «Solaris», Στάνισλαβ Λεμ, είχαν σφαχτεί για τη σεναριακή διασκευή του βιβλίου), με τον «Καθρέφτη» (1975) να στέκει δημιουργικά ως το έργο – τομή που θα καθορίσει τη μετέπειτα ματιά του.

Το πρόβλημα με το ντοκιμαντέρ του υιού Ταρκόφσκι είναι η απουσία ενός κάποιου αντίλογου, μιας «αντιπαράθεσης» με το υπόλοιπο… σύμπαν, έξω από το μυαλό και τις μανίες του Αντρέι. Κάτι διαφορετικό από το λατρευτικό και τη σκέτη εξύψωση της προσωπικότητας του πατέρα του σκηνοθέτη σε ένα σχεδόν θεϊκά «ανώτερο» ον. Και επειδή η αρχική αφήγηση δεν είχε την πρόθεση κάποιας αυτο-εξομολόγησης που θα έπαιζε τον ρόλο μιας σκεπτικιστικής «διαθήκης», το «Σινεμά σαν Προσευχή» καταλήγει να είναι ένα τέμπλο στο οποίο καλούνται να γονατίσουν οι πιο φανατικοί οπαδοί του έργου του. Δηλαδή, κάτι που δεν με καλύπτει όταν μιλάμε για ντοκιμαντέρ…

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Υπάρχει υλικό που αφορά τους αληθινούς κινηματογραφόφιλους εδώ, φυσικά. Η αίσθηση ότι στο τέλος του φιλμ ενδεχομένως να σου ζητήσουν ν’ ανάψεις κι ένα κεράκι στο όνομα του Αντρέι Ταρκόφσκι όμως, θα πετάξει έξω αρκετούς θεατές, ενώ η εντύπωση που μένει για τον άνθρωπο Ταρκόφσκι είναι σαφώς ελλιπής, αν όχι και αμφιλεγόμενη. Αλλά το λέει και ο τίτλος. Πρόκειται για «Προσευχή». Τέτοιες προσδοκίες πρέπει να έχετε, λοιπόν.


MORE REVIEWS

ΥΠΟΘΕΣΗ ΚΟΛΛΙΝΙ

Ένας νεαρός δικηγόρος αναλαμβάνει την πρώτη μεγάλη υπόθεση της καριέρας του, μία φαινομενικά ξεκάθαρη δολοφονία υψηλά ιστάμενου επιχειρηματία στη Γερμανία. Όσο περισσότερο «σκαλίζει» τη δικογραφία, όμως, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεται πως το έγκλημα αυτό κρύβει πίσω του μυστικά… πολλών δεκαετιών.

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΓΙΟΥ

Ληστής καταδιωκόμενος από την αστυνομία, θάβει τη λεία της τελευταίας του δουλειάς σε απομονωμένο λόφο, στη μέση του πουθενά της μαροκινής ερήμου. Όταν μετά την αποφυλάκισή του επιστρέφει εκεί, αντικρίζει στη θέση του τάφου που είχε σκάψει… μαυσωλείο προς τιμήν του θαυματουργού «Αγνώστου Αγίου». Θα γίνει το θαύμα που επιθυμεί;

ΕΛΑ ΝΑ ΠΑΙΞΟΥΜΕ

Ο 8χρονος Όλιβερ πάσχει από αυτισμό και η επικοινωνία του με τον έξω κόσμο εξαρτάται κυρίως από κινητά και tablets τα οποία χρησιμοποιεί για να «μιλήσει», είτε στο σπίτι, είτε στο σχολείο. Σε μία από αυτές τις συσκευές θα κάνει την εμφάνισή του ο Λάρι, ένα μοναχικό τέρας που τον παρακολουθεί από την άλλη πλευρά των γήινων οθονών και θέλει να γίνουν «φίλοι», ώστε να τον τραβήξει στη δική του διάσταση.

Η ΕΛΠΙΔΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Ένα νεαρό ζευγάρι θα έρθει αντιμέτωπο με τις δυσκολίες της καθημερινής ζωής, όταν λίγο μετά τη γέννηση της κόρης του περιέλθει σε δεινή οικονομική κατάσταση. Η οικογενειακή γαλήνη θα δοκιμαστεί και από την αναπάντεχη έλευση του πρόσφατα αποφυλακισθέντος παππού.

ΣΑΝ ΤΟΝ ΣΚΥΛΟ ΜΕ ΤΗ ΓΑΤΑ 3

Αρκετά χρόνια μετά την «Μεγάλη Συμφωνία», όπου οι σκύλοι και οι γάτες δημιούργησαν μαζί ένα σύστημα το οποίο διατηρεί την αρμονική και ειρηνική τους συμβίωση, μια ομάδα άλλων κατοικίδιων, ξεχασμένων σ’ ένα pet shop, απειλεί να καταστρέψει τα πάντα.