του Ηλία Φραγκούλη

Ο Μπίλι Γουάιλντερ αγαπούσε τους γραφιάδες. Και ήταν κι εκείνος ένας από αυτούς. Τεράστιας αξίας πένα. Και ταυτόχρονα ένας από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες που υπήρξαν ποτέ. Από τις αρκετές ταινίες στις οποίες το επάγγελμα του ήρωά του συμπορευόταν με μια γραφομηχανή, η «Λεωφόρος της Δύσης» (1950) μπορεί να κρατάει τα σκήπτρα και τη δόξα της δημοφιλέστερης, τούτη εδώ, όμως, είναι η πιο σκληρή, κυνική και πικρόχολη. Αυτή που αποκαθηλώνει το λειτούργημα του δημοσιογράφου και αποκαλύπτει τις πιο χαμερπείς πλευρές των ανθρώπων που το υπηρετούν, όχι για να πουν την αλήθεια, μα για να χειραγωγήσουν τους πάντες μέχρι να φτάσουν στην κορυφή. Της ματαιοδοξίας, της αναγνώρισης, της εξουσίας του Τύπου. Χωρίς ποτέ να βλάπτει και η χρηματική ανταμοιβή…

Ο Τσακ Τέιτουμ είναι ένα από τα παραδοσιακά «κακά παιδιά» της δημοσιογραφίας. Έχει απολυθεί από άπειρες εφημερίδες σε κάμποσες Πολιτείες της Αμερικής και καταλήγει ηττημένος σε μια μικρή, τοπική φυλλάδα του Αλμπουκέρκι, στην οποία θα επιχειρήσει να «αναβαπτιστεί», ώσπου να φανεί ξανά στα Μέσα και να επιστρέψει στο μεγάλο γραφείο της Νέας Υόρκης που θεωρεί πως του ανήκει δικαιωματικά λόγω ταλέντου (και αλητείας, θα συμπλήρωνα). Ένα κορνιζαρισμένο κέντημα με το motto «Να λες την αλήθεια» δεσπόζει στα γραφεία της καινούργιας του δουλειάς, κλείνοντάς μας χαιρέκακα το μάτι.

Ο Τσακ, φυσικά, δεν είναι ο τύπος που υπηρετεί την αλήθεια. Έναν ολόκληρο χρόνο μετά, παγιδευμένος στο ίδιο γραφείο, με μισθό εξήντα δολάρια την εβδομάδα και reportage της πλάκας, βλέπει τον εαυτό του να βαλτώνει επαγγελματικά και κατρακυλάει δίχως αύριο στο αλκοόλ. Στο δρόμο για την κάλυψη ενός θέματος με… φίδια, ανακαλύπτουν το φρεσκότατο δράμα ντόπιου στη μέση του πουθενά, ο οποίος έχει μισοθαφτεί από κατολίσθηση σε σπηλιά – τόπο ιερό για τους Ινδιάνους της περιοχής. Ο Τσακ οσμίζεται σπαραξικάρδια κάλυψη διάσωσης αθώου ανθρώπου και, αφού κατεβαίνει για να δει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο εγκλωβισμένος Λίο, σκηνοθετεί ολόκληρη τη συνέχεια, αποκτώντας τους κατάλληλους συμμάχους και δεσμούς με τις ντόπιες Αρχές. Με το που «σκάει» η είδηση σε εθνικό δίκτυο, όλος ο τόπος μετατρέπεται σε media-κό τσίρκο, που συνοδεύεται από αήθη και σαρκοφάγα πλήθη τα οποία «νοιάζονται» για τη μοίρα του συνανθρώπου τους.

Με μια κυριολεκτικά βάρβαρη αλήθεια στο σενάριο και τα λόγια του έργου, ο Γουάιλντερ στήνει μία συγκλονιστικά αμείλικτη «σάτιρα» των μηχανισμών ελέγχου των λαϊκών μαζών από τα ΜΜΕ, στάζει φαρμάκι πάνω από κάθε χαρακτήρα που μπροστά στο κέρδος μετατρέπεται σταδιακά σε δολοφόνο, καταπλακώνει με αμοραλισμό την κοινωνία ως τα θεμέλιά της και δεν επιτρέπει να υπάρξει ούτε… από μηχανής Θεός (το περίφημο τρυπάνι που ίσως οδηγήσει τον Λίο στη σωτηρία), ούτε και η παραμικρή λύτρωση. «Το τσίρκο τέλειωσε», φωνάζει με δραματική ένταση ο Κερκ Ντάγκλας λίγο πριν το φινάλε, διαλύοντας τον όχλο που κατανάλωσε την αγωνία ενός ανθρώπου που έγινε «θέαμα» στην απλή προσπάθειά του να (επι)ζήσει. Σαν τα κοράκια θα ξεχυθούν ξανά στην έρημο και θα χαθούν, σε αναζήτηση του επόμενου «θύματος» συμπόνοιας, αποτελειώνοντας ουσιαστικά κάθε ίχνος ανθρωπιάς από τούτο το νοσηρό και καταραμένο τόπο…