FreeCinema

Follow us

Τι είναι μια cult ταινία; Πόσο σκουπίδι μπορεί ή πρέπει να είναι; Από ποιον πλανήτη έρχεται και γιατί χρειάζεται να τη λατρέψεις; Μια στήλη που… εγκληματεί, για να σου δώσει τις καλύτερες απαντήσεις γύρω από κινηματογραφικά αξιοπερίεργα και τίτλους που αξίζει να μάθεις πως υπάρχουν. Αρκετά συχνότερα… για τους λάθος λόγους!

ΣΚΟΤΩΝΩ ΜΕ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ (1958)

(MURDER BY CONTRACT)

  • ΕΙΔΟΣ: Δραματικό Νουάρ
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Έρβινγκ Λέρνερ
  • ΚΑΣΤ: Βινς Έντουαρντς, Φίλιπ Πάιν, Χέρσελ Μπερνάρντι, Καπρίς Τοριέλ, Μάικλ Γκρέιντζερ

Από τα μέσα κιόλας της δεκαετίας του ’50 είχε αρχίσει να διαφαίνεται πως η κλασική εποχή του νουάρ έφτανε στο τέλος της. Το είδος είχε μάλλον περιέλθει σε τέλμα, καθώς οι ταινίες που μπορούσαν να συγκριθούν με τις σπουδαίες του παρελθόντος μετριούνταν στα δάχτυλα του ενός χεριού. Τα σπουδαία φιλμ του δεύτερου μισού της δεκαετίας, όπως «Το Χρήμα της Οργής» (1956) του Στάνλεϊ Κιούμπρικ ή «Ο Άρχων του Τρόμου» (1958) του Όρσον Γουέλς, απλά επιβεβαίωναν τον κανόνα για το genre. Έχριζε ανανέωσης το νουάρ, αποστολή που όσο κι αν ακούγεται παράξενο έφερε σε σημαντικό βαθμό εις πέρας τούτο το μικρό φιλμ, το οποίο εκ πρώτης όψεως δεν γεμίζει καθόλου το μάτι. Το «Σκοτώνω με Συμβόλαιο» γυρίστηκε από τον άγνωστο σκηνοθέτη Έρβινγκ Λέρνερ, αποπνέοντας μια έντονη Β-movie αίσθηση, η παρακολούθησή του όμως επιβεβαιώνει πως έστεκε ως κάτι το απολύτως διαφορετικό από τα έως τότε στερεότυπα του είδους. Ο μινιμαλισμός του θυμίζει κάτι σε art προπομπό εκείνου που ονομάστηκε νεονουάρ, με τις ευρωπαϊκές αντίστοιχες παραγωγές που ήρθαν τα επόμενα χρόνια (ειδικά εκείνες του Ζαν-Πιερ Μελβίλ και του Ρομπέρ Μπρεσόν) να του οφείλουν αρκετά.

Το στόρι ακολουθεί θεωρητικά μια από τις κλασικές γραμμές αφήγησης των φιλμ νουάρ, που θέλει έναν πληρωμένο δολοφόνο ν’ αναλαμβάνει την επόμενη δουλειά του, μέχρι που αντιλαμβάνεται πως αυτό που έμοιαζε με ακόμα μια τυπική αποστολή δεν είναι καθόλου έτσι. Ο εκτελεστής είναι ο Κλοντ, ένας μορφωμένος και άκρως αποτελεσματικός επαγγελματίας δολοφόνος από τη Νέα Υόρκη, ο οποίος σαν όνειρο ζωής δεν έχει κάτι το μεγαλεπήβολο, αλλά ν’ αγοράσει ένα σπίτι στην αμερικανική εξοχή με τα χρήματα που βγάζει… σκοτώνοντας κόσμο! Υπολογίζει και την παραμικρή λεπτομέρεια κάθε του δουλειάς, ακολουθώντας μια εντελώς προσωπική μέθοδο, καταφέρνοντας έτσι να χτίσει στην πιάτσα τη φήμη τού αλάνθαστου. Όταν αναγκάζεται να ταξιδέψει στο Λος Άντζελες για να βγάλει από τη μέση «στόχο» που δεν πρέπει για κανέναν λόγο να καταθέσει σε επικείμενη δίκη, η περίεργη τακτική προετοιμασίας και αναμονής που ακολουθεί προ του χτυπήματος εκνευρίζει τους συνεργάτες του. Ο Κλοντ μάλλον χρησιμοποιεί το ταξίδι στην Καλιφόρνια για να ξεφύγει από την καθημερινότητά του, βολτάροντας στα αξιοθέατα του ηλιόλουστου L.A., αποπνέοντας καθησυχαστική ηρεμία εν όψει της επικείμενης αποστολής. Η αναπάντεχη ανακάλυψη, πως ο άνθρωπος που έχει αναλάβει να σκοτώσει δεν είναι άνδρας (όπως όλοι οι προηγούμενοι) αλλά γυναίκα, αναδεικνύει μια άγνωστη πτυχή του χαρακτήρα του. Ο ψύχραιμος και ωραίος Κλοντ περιφρονεί τις γυναίκες τόσο πολύ, που δεν επιθυμεί ούτε καν να τις σκοτώνει! Ή μήπως, αίφνης, αποκτά συνείδηση;

Στο «Σταυροδρόμι του Θανάτου» (1958) του Έντουαρντ Ντμίτρικ (που έχουμε παρουσιάσει στο παρελθόν από τη στήλη), ένας serial killer με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα δολοφονούσε γυναίκες στον Σαν Φρανσίσκο, διότι δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. Ο hitman τού Κλοντ μάλλον διακατέχεται από την ίδια απέχθεια για το γυναικείο φύλο, όμως το γεγονός αυτό του προκαλεί μια τελείως διαφορετική αντίδραση. Ξεφεύγει έτσι ο χαρακτήρας του πληρωμένου εκτελεστή από το αρχέτυπο του είδους όπως το ενσάρκωσε ο Άλαν Λαντ στο έξοχο «Δολοφόνος για Μίσθωση» (1942), αφού εδώ ο Κλοντ δεν έχει παρασυρθεί από κάποια πλεκτάνη, αλλά από τον ίδιο του τον εαυτό. Η όλη ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο Λέρνερ παραπέμπει περισσότερο στον «Δολοφόνο με το Αγγελικό Πρόσωπο» (1967), του οποίου προηγήθηκε δέκα ολόκληρα χρόνια, παρά σε οτιδήποτε γυρίστηκε πριν από το δικό του φιλμ. Επικεντρώνοντας στη διαδικασία του φόνου, «σκάβοντας» στο μυαλό του εκτελεστή και όχι στα επακόλουθα της πράξης του, αλλά και με όλα σχεδόν τα πλάνα του να είναι γυρισμένα υπό το φως της ημέρας (σε αντίθεση με όσα το είδος προστάζει), το «Σκοτώνω με Συμβόλαιο» σχεδόν αψηφά τον χαρακτηρισμό του νουάρ!

Το μόνο στοιχείο από κάτι το οποίο προϋπήρχε, που μοιάζει να έχει επηρεάσει τον Λέρνερ σε μεγάλο βαθμό, είναι το επαναλαμβανόμενο, υπέροχο κιθαριστικό θέμα του μουσικού της jazz Πέρι Μπότκιν, που (τόσο σαν ύφος, όσο και σαν χρήση εντός του φιλμ) φέρνει στο μυαλό την κλασική μελωδία που έπαιξε στο zither o Άντον Κάρας στον «Τρίτο Άνθρωπο» (1949). Αναφορά σε παρελθούσα ταινία ίσως και να υπάρχει στην περί τέλειου φόνου διάλεξη του Κλοντ, ο οποίος έχοντας πιθανότατα στο μυαλό του τον «Άγνωστο του Εξπρές» (1951), ρητά αναφέρει πως μόνο όταν ένας άγνωστος δολοφονεί έναν άγνωστο (όπως κάνει κι εκείνος) δεν κινδυνεύει με σύλληψη, μιας και ουδεμία σύνδεσή του με το έγκλημα μπορεί να υπάρξει. Κατά τα άλλα, το παραγνωρισμένο τούτο Β-movie υπήρξε πολύ μπροστά από την εποχή του, τόσο μάλιστα που ολόκληρος Μάρτιν Σκορσέζε έχει δηλώσει πως είναι ίσως το φιλμ που τον έχει επηρεάσει όσο κανένα άλλο στην καριέρα του!

TRIVIA

  • Ο Μάρτιν Σκορσέζε είδε την ταινία στην εφηβική του ηλικία σε double-bill προβολή, μαζί με το «Πίσω από τα Συρματοπλέγματα» (1959) του Ανατόλ Λίτβακ, στο οποίο πρωταγωνιστούσαν οι Γιουλ Μπρίνερ και Ντέμπορα Καρ. Στη video gallery (επάνω δεξιά) μπορείτε να παρακολουθήσετε ένα μικρό featurette στο οποίο ο Σκορσέζε μιλά για το «Σκοτώνω με Συμβόλαιο».
  • Σε συνέντευξη που παραχώρησε στους New York Times το 1993, o Σκορσέζε είχε εκθειάσει την ταινία, τονίζοντας πόσο ανώτερη του είχε φανεί (αν και «δεύτερης διαλογής») από το πολύ πιο λαμπερό, στουντιακό φιλμ του Λίτβακ. «Θυμάμαι πως για μέρες μετά την προβολή συζητούσα με τους φίλους μου για την ταινία, καθώς κανείς από εμάς μέχρι τότε δεν είχε δει κάτι ανάλογο», ανέφερε στην ίδια συνέντευξη. Εξομολογήθηκε παράλληλα την επιθυμία που είχε να συμπεριλάβει clip της στους «Κακόφημους Δρόμους» (1973), κάτι που τελικά δεν έπραξε για λόγους διάρκειας της ταινίας του.
  • Η επιρροή τού «Σκοτώνω με Συμβόλαιο» στο σινεμά του Σκορσέζε έγινε απολύτως φανερή στον «Ταξιτζή» (1976), αφού οι σκηνές κατά τις οποίες ο Τράβις Μπικλ προετοιμάζεται για ν’ αρπάξει το όπλο του, θυμίζουν τη σχετική προπόνηση που ακολουθούσε ο Κλοντ.
  • Στο υπογεγραμμένο από τον Μπεν Σίμκο σενάριο συνεισέφερε ο Μπεν Μέντοου, χωρίς το όνομά του να αναφέρεται στα credits. Δεν ήταν κάτι σπάνιο για τον συγκεκριμένο σεναριογράφο, αφού uncredited βοήθεια προσέφερε συχνά πυκνά, με τον «Ατίθασο» (1953) και το «Johnny Guitar» (1954) να αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ο Μέντοου ήταν υποψήφιος για Όσκαρ σεναρίου για τη δουλειά του στην καταπληκτική «Ζούγκλα της Ασφάλτου» (1950).
  • Τα γυρίσματα του φιλμ πραγματοποιήθηκαν στην ευρύτερη περιοχή του Λος Άντζελες και διήρκεσαν… επτά ολόκληρες μέρες!

MORE CULT

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΩΝ ΙΝΚΑΣ

«Two of a kind… outcasts… living by the law of the jungle!»

ΔΡΑΠΕΤΕΣ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

«Beware the triffids... they grow... know... walk... talk... stalk... and kill!»

ΒΡΩΜΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

«Forget the medals, throw away the rule book. If you want to survive… play dirty.»

WINDOWS

«Somebody loves Emily... too much.»

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ ΤΟΥ ΑΙΩΝΟΣ

«Silence! Ten million dollars in diamonds is about to be stolen... and one whisper could set off Grand Slam - the world's most foolproof alarm!»