FreeCinema

Follow us

ΟΤΑΝ Ο ΜΑΡΞ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟΝ ΕΝΓΚΕΛΣ (2017)

(LE JEUNE KARL MARX)

  • ΕΙΔΟΣ: Βιογραφικό Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Ραούλ Πεκ
  • ΚΑΣΤ: Άουγκουστ Ντιλ, Στέφαν Κονάρσκε, Βίκι Κριπς, Χάνα Στιλ
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 118'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: ROSEBUD.21 / SEVEN FILMS

Τα πρώιμα χρόνια του νεαρού και εξόριστου Καρλ Μαρξ και της συζύγου του Τζένι στο Παρίσι, η γνωριμία του με τον φιλόσοφο Φρίντριχ Ένγκελς, ο αγώνας για την πολυπόθητη ταξική αλλαγή και η συγγραφή του Κομμουνιστικού Μανιφέστου.

Υπάρχουν πολλά που μπορεί να πει κανείς για το έργο και τη ζωή του Γερμανού φιλοσόφου και κοινωνιολόγου Καρλ Μαρξ, πολλά που μπορεί να αναλύσει και άλλα τόσα που μπορεί να απορρίψει – συνήθως όταν αυτό που υπερισχύει είναι η μονοδιάστατη πολιτική αντίληψη περί του κομμουνισμού και όλων όσων αυτός (βολικά για κάποιους) θεωρητικά πρεσβεύει. Τουλάχιστον το φιλμ του Ραούλ Πεκ επιχειρεί να αναδείξει τις πολλαπλές και άκρως ενδιαφέρουσες πτυχές μιας ζωής στη σύγκρουση, αν και, κακά τα ψέματα, στο μεγαλύτερο μέρος τής ταινίας του η σύγκρουση αυτή μοιάζει πολύ πιο «ιλουστρασιόν» απ’ ό,τι θα θέλαμε.

Μετρώντας καμιά τριανταριά χρόνια στο κουρμπέτι, ο Αϊτινός Ραούλ Πεκ είδε τη φήμη του να εκτοξεύεται φέτος με το «Δεν Είμαι ο Νέγρος σου» (από 16 Νοεμβρίου στις ελληνικές αίθουσες), μια ταινία – γροθιά στο στομάχι για τη φύση του ρατσισμού στη σύγχρονη Αμερική, η οποία ήταν υποψήφια για το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ. Στον αντίποδα των κριτικών, που εξυμνούν εκείνη τη δουλειά του ως ατόφιο αριστούργημα, στέκει το «Όταν ο Μαρξ Συνάντησε τον Ένγκελς», μια βιογραφική απόπειρα υπερβολικά ευγενών προθέσεων και ραφιναρισμένης οπτικής που δεν κάνει κανένα απολύτως χατίρι στην πολυτάραχη ιστορία του Μαρξ, μειώνοντας από νωρίς τη δυναμική της στο σημείο μιας απλής παράθεσης βιογραφικών στοιχείων με μια τυπικά ακαδημαϊκή σκηνοθεσία.

Χρονικά το φιλμ τοποθετείται στο 1884, λίγα μόλις χρόνια πριν τη συγγραφή του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, του πολιτικού κειμένου που έμελλε να σχηματοποιήσει κατά τρόπο απόλυτο τη σοσιαλιστική «φιλολογία» των Μαρξ, Ένγκελς και των συνεχιστών τους. Με τον Μαρξ (Ντιλ) να βρίσκεται εξόριστος στο Παρίσι μαζί με την οικογένειά του, ο Πεκ επιχειρεί να φωτίσει το παρασκήνιο της απρόσμενης φιλίας του με τον Ένγκελς (Κονάρσκε), τον γιο ενός αριστοκράτη εργοστασιάρχη, ο οποίος απαρνούμενος ιδεολογικά την κοινωνική του τάξη θα αγωνιστεί στο πλευρό του Μαρξ για κοινωνική ισότητα και οριστική απαγκίστρωση του εξαθλιωμένου προλεταριάτου από τον επαγγελματικό και οικονομικό ζυγό των πλούσιων αστών. Στη μάχη τους ενάντια στο παγιωμένο σύστημα ανισότητας θα βρεθούν αντιμέτωποι με τη δύναμη του Κεφαλαίου, αλλά και την ουσία της προσωπικής δοκιμασίας που απαιτεί η σταδιακή αφύπνιση και ο ξεσηκωμός του εργαζόμενου λαού.

Βασισμένο εξολοκλήρου στον προσεγμένο σχεδιασμό παραγωγής, που αποτελεί και το πιο δυνατό του σημείο (βιογραφία, γαρ), το φιλμ του Πεκ αδρανοποιείται σε επίπεδο περιεχομένου, ερχόμενο σε απόλυτη αντιδιαστολή με την πηγαία επαναστατικότητα των ιδεών των πρωταγωνιστών του, καταλήγοντας σε μια βαριά και «ξύλινη» βιογραφία που δεν προσφέρει τίποτα, πέρα από το να υπάρχει σαν κινηματογραφική επιλογή εκεί έξω. Εκ των πραγμάτων, η σεναριακή αποτύπωση της ιστορίας μιας τόσο ισχυρής και διχαστικής προσωπικότητας όπως αυτή του Καρλ Μαρξ ενέχει μόνιμα τον κίνδυνο της αυστηρής και οριοθετημένης απόδοσής της, γεγονός που δεν αποφεύγεται εδώ, τόσο από τον Πεκ όσο και από τον συν-σεναριογράφο του, Πασκάλ Μπονιτσέ. Απλοποιημένη αρκετά και η «προκάτ» αναπαράσταση της εποχής, η οποία βίωνε ήδη την πραγματικότητα της βιομηχανικής επανάστασης και των πρώτων οργανωμένων εργατικών σωματείων και που, έτσι κι αλλιώς, αναδεικνύεται τόσο όσο, προκειμένου πολύ απλά να εξυπηρετηθεί η λογική της σκιαγράφησης του πορτρέτου και της γενικότερης δράσης τού Μαρξ, και λίγο αργότερα και του Ένγκελς.

Το «Όταν ο Μαρξ Συνάντησε τον Ένγκελς» δεν είναι μια κακή ταινία, χαρακτηρίζεται όμως από την παθογένεια που ακολουθεί όλες αυτές τις βιογραφίες που επιμένουν στην «αποστειρωμένη» παράθεση μερικών αληθινών γεγονότων, λες και εκλείπει από αυτές οποιαδήποτε διάθεση για μια πιο κινηματογραφική ματιά. Ακόμη και οι ερμηνείες των πρωταγωνιστών εξυπηρετούν ως επί το πλείστον αυτήν ακριβώς την απλοϊκή αφηγηματική γραμμή, με τον Άουγκουστ Ντιλ να παραπέμπει εμφανισιακά στον θεμελιωτή του κομμουνισμού, δίχως όμως να γίνεται ουδεμία απόπειρα για εμβάθυνση στα ιστορικά ουσιώδη – και να πεις πως δεν υπάρχουν; Ο Πεκ και ο Μπονιτσέ καταπιάνονται με τη χρονική περίοδο 1844 – 1848, ένα κομβικό σημείο για τη μετεξέλιξη της αγωνιστικής δράσης των εργατών, που παράλληλα σηματοδοτήθηκε και από τη γιγάντωση των κοινωνικοπολιτικών αναταραχών, εν ολίγοις μια εποχή που έχει μπόλικο ζουμί και αποτελεί το ιδανικό κινηματογραφικό υπόβαθρο για τον προσδιορισμό της προσωπικότητας του Μαρξ. Αντ’ αυτού, επιλέγουν να εγκλωβίσουν την ιστορικότητα της ταινίας σε μικρά δωμάτια και εσωτερικούς χώρους, εξαντλώντας τη διάρκεια του φιλμ σε ατέρμονες συζητήσεις και μικροαντιπαραθέσεις, οι οποίες στερούνται οποιασδήποτε έντασης.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Μια χαμένη ευκαιρία που ξύνει απλά την επιφάνεια ενός βιογραφικού φιλμ, το οποίο με διαφορετική προσέγγιση ίσως και να αποτελούσε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προσωπογραφίες των τελευταίων ετών. Υπό την άτολμη ματιά του Ραούλ Πεκ, ο ελαφρά κομμουνιστικός «Νεαρός Καρλ Μαρξ» («τρελά βαφτίσια» alert!) θα χαθεί με τη σειρά του στη λήθη της… καπιταλιστικής «ασφάλειας».

MORE REVIEWS

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΓΚΡΙΝ

Αγγλία, 1959. Χήρα θέλει ν’ ανοίξει βιβλιοπωλείο σε γραφικό επαρχιακό χωριό, συναντώντας τη σφοδρή αντίδραση των ντόπιων που δεν δείχνουν να ενστερνίζονται την επιθυμία της. Η κυρία Γκριν, όμως, είναι αποφασισμένη να πραγματοποιήσει το όνειρό της όσα εμπόδια κι αν μπουν στο διάβα της.

IL POSTINO: Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ

Άνεργος λόγω… ναυτίας γιος ψαρά σε απομονωμένο ψαροχώρι της Ιταλίας των 50s, ο Μάριο αναλαμβάνει χρέη ταχυδρόμου του εξόριστου εκεί Χιλιανού, περίφημου ποιητή και κομουνιστή Πάμπλο Νερούδα. Και αφού γίνει φίλος και συνομιλητής του, θα κατακτήσει τα λόγια και τη γυναίκα της ζωής του, που τόσο καιρό του διέφευγαν.

ΜΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ

Υποαμειβόμενος μηχανικός σε αμαξοστάσιο του ΟΣΕ των Σκοπίων βάζει στο χέρι προσωρινά ορφανή ποσότητα χασίς. Ανίκανος να το ξεφορτωθεί, φτιάχνει space cake που ανασταίνει από τους αφόρητους πόνους και την αυτολύπηση τον τερματικά καρκινοπαθή γέρο του, για τον οποίο είχε εγκαταλείψει σπουδές, ώσπου η κατάσταση θα ξεφύγει ιλαροτραγικά. Σε trip θ’ αφήσουν πίσω τα παλιά;

Ο 20ος ΜΟΥ ΑΙΩΝΑΣ

Δύο δίδυμα κορίτσια που ζουν πάμφτωχα, υπό κάκιστες συνθήκες στην Ουγγαρία, χωρίζονται όταν δύο διαφορετικοί άνθρωποι τις παίρνουν μαζί τους. Χρόνια αργότερα, θα βρεθούν στο ίδιο τρένο του Οριάν Εξπρές, χωρίς να έχουν ιδέα η μία για την άλλη.

MAMMA MIA! HERE WE GO AGAIN

Η Ντόνα έχει πεθάνει, η Σόφι είναι έγκυος και ανακαινίζει το παλιό ξενοδοχείο τής… «mamma mia», όλα τα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής της βρίσκονται καθ’ οδόν για να το γιορτάσουν μαζί της και οι μνήμες φέρνουν έντονα συναισθήματα.