FreeCinema

Follow us

ΕΠΙΣΗΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (1985)

(LA HISTORIA OFICIAL)

  • ΕΙΔΟΣ: Δράμα
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Λουίς Πουένσο
  • ΚΑΣΤ: Νόρμα Αλεάντρο, Έκτορ Αλτέριο, Ούγκο Αράνα, Τσουντσούνα Βιγιαφάνιε
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 112'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: WEIRD WAVE

Αργεντινή, 1983. Στον απόηχο της στρατιωτικής χούντας, μια γυναίκα θα αναζητήσει την αλήθεια πίσω από την υιοθεσία της πεντάχρονης κόρης της, η οποία ίσως και να αποτελεί ένα από τα χιλιάδες μωρά που αρπάχτηκαν και δόθηκαν για παράνομες υιοθεσίες κατά τη διάρκεια της πενταετούς δικτατορίας του πραξικοπηματία Αρχηγού του Στρατού, Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα.

Τριάντα χρόνια μετά τη βράβευσή της με το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, η «Επίσημη Ιστορία» του Αργεντίνου Λουίς Πουένσο επανακυκλοφορεί στις ελληνικές αίθουσες σε αποκατεστημένη κόπια, επανασυστήνοντας στο κοινό μια από τις πιο μελανές σελίδες στην Ιστορία της χώρας, με τον δημιουργό της να μπλέκει συστατικά ιστορικού φιλμ και μυθοπλασίας, σε μια απόπειρα απονομής κινηματογραφικής δικαιοσύνης και αποκατάστασης της αλήθειας, αυτής που πολλές φορές αφήνεται τεχνηέντως εκτός των «επίσημων» βιβλίων των κρατικών επικαίρων.

Σε σενάριο του ιδίου, αλλά και της εξαιρετικά σημαντικής εκπροσώπου του λατινοαμερικάνικου σινεμά, Αΐντα Μπόρτνικ, το φιλμ επιχειρεί να διερευνήσει ταυτόχρονα διαφορετικές πτυχές τού εν βρασμώ κοινωνικοπολιτικού μετώπου, αν και όχι πάντα με την ίδια επιτυχία, μοιάζοντας σήμερα αρκετά παρωχημένο και ανά στιγμές δραματουργικά ανιαρό. Θέτοντας, εντούτοις, στο επίκεντρο της σεναριακής του σύγκρουσης μια εκπρόσωπο της μπουρζουαζέ τάξης, ο Πουένσο υπογραμμίζει από την αρχή τις βαθιές αντιθέσεις που χαρακτηρίζουν την κοινωνία της Αργεντινής και κατ’ επέκταση και τους ήρωές του, κατασκευάζοντας, μεν, το προφίλ μιας κυρίας της υψηλής κοινωνίας, σεβάσμιας μητέρας και συζύγου, με την επαγγελματική ιδιότητα της δασκάλας Ιστορίας, δε. Αυτό ακριβώς το εύρημα του χαρακτήρα αποτελεί επί της ουσίας και την αφετηρία για τη σταδιακή μεταστροφή της ηρωίδας και για την αμφισβήτηση όχι μόνο των συνθηκών κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η υιοθεσία τής κόρης της, αλλά κυρίως του εαυτού της και της υποχρέωσής της απέναντι στην ίδια την Ιστορία.

«Η Ιστορία είναι η μνήμη των ανθρώπων», λέει η Αλίσια (Αλεάντρο) στις πρώτες σκηνές της ταινίας, καθώς συστήνεται μπροστά σε μια κατάμεστη αίθουσα από μαθητές, προσδιορίζοντας τίνι τρόπω τον εαυτό της ως εκπρόσωπο της αλήθειας και των κοινωνικών πεπραγμένων του παρελθόντος. Η Αλίσια είναι στην πραγματικότητα μια γυναίκα σε πορεία σύγκρουσης με όλα όσα – επιφανειακά και εύκολα – διδάσκει στους «επαναστάτες» νεαρούς τής τάξης, που διακηρύσσουν πως «η Ιστορία γράφεται από τους δολοφόνους», βολεμένη στο άνετο σπιτικό με την οικιακή βοηθό, τα πλουσιοπάροχα δείπνα και τη συντροφιά ενός συζύγου που εργάζεται για την κυβέρνηση και εκφράζει μάλλον αμφίβολες πολιτικές τοποθετήσεις. Παρ’ όλα αυτά, η ιδέα τού Πουένσο πίσω από το ατομικό ξεμπρόστιασμα και το βάρος της ευθύνης, που φέρει η μονάδα απέναντι στο σύνολο, επιτρέπει περιθώρια εξιλέωσης, υπονοώντας πως ποτέ δεν είναι αργά για κάποιον να κάνει τη διαφορά (το σωστό, δηλαδή), ακόμα κι αν έτσι η γαλήνη του οικογενειακού του μικρόκοσμου θα διασαλευτεί εκ βάθρων.

Και τώρα ας ξεκαθαρίσουμε κάτι. Σε ένα φιλμ, το σενάριο δεν αποτελεί (ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να αποτελεί) αυτοσκοπό και, δυστυχώς, εν έτει 2016, μπορεί η υπόθεση της «Επίσημης Ιστορίας» να παρουσιάζει ενδιαφέρον, κυρίως επειδή βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και μνήμες που ένας ολόκληρος λαός εξακολουθεί να κουβαλά «μέσα» και «πάνω» του, η ακαδημαΐζουσα όμως σκηνοθεσία του Πουένσο στερεί από την ταινία την ευκαιρία να αναχθεί σε ένα πραγματικά σπουδαίο δείγμα της 7ης Τέχνης, παρά το γεγονός ότι διαθέτει τα εχέγγυα των καλών ερμηνειών και της συμπαγούς σεναριακής ραχοκοκαλιάς. Δεν είναι εύκολο να αναλύει κανείς ένα έργο περασμένων δεκαετιών υπό το πρίσμα των παρουσών συνθηκών, ούτε φυσικά μπορεί να δέχεται αβλεπεί την υπεροχή (θεωρητικά) κλασικών δημιουργημάτων χωρίς την ύπαρξη μιας καταρχήν επιχειρηματολογίας αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό. Σε μια πρώτη ανάγνωση, πόσο τυχαίο μπορεί να είναι το γεγονός πως η ταινία του Πουένσο κέρδισε το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, τρία μόλις χρόνια μετά το τέλος της τελευταίας στρατιωτικής χούντας της Αργεντινής; Μάλλον όχι και τόσο… Μήπως, τελικά, η πρόσληψη μιας κινηματογραφικής θεματικής από τον σύγχρονο θεατή εξαρτάται αφενός από το μέγεθος του αντικτύπου (εν προκειμένω ιστορικού) του εκάστοτε συμβάντος, και αφετέρου από τον χρονικό «απογαλακτισμό» που προκύπτει ανάμεσα στην ταινία και την εξω-αφηγηματική της ιστορικότητα;

Στην περίπτωση της «Επίσημης Ιστορίας», το πρόβλημα δεν έγκειται τόσο στη λειτουργικότητα του δράματος, όσο στην κινηματογραφική της διαύγεια και τη δημιουργική πρόκληση που μοιάζει να απουσιάζει ολοκληρωτικά, με την ταινία να αποτελεί μια ατέλειωτη εναλλαγή διαλογικών κειμένων και πρόζας που εξυπηρετούν απλά και μόνο ένα κάποιο backstory της ταινίας. Εν ολίγοις, το φιλμ δεν είναι σκηνοθετικά θελκτικό, πράγμα που σημαίνει πως και η σχετική του πρόσληψη από τον θεατή «χάνει» σε επίπεδο όχι μόνο κινηματογραφικό, αλλά και καθαρά χρονικό. Η αντιπαραβολή τής επίσημης ιστορίας της Αργεντινής με την αληθινή, προσωπική ιστορία της ηρωίδας δημιουργούν πράγματι ένα σεναριακό πλαίσιο ισχυρό, που όμως ποτέ δεν καταφέρνει να μετουσιωθεί σε μια δυνατή φιλμική εμπειρία.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Μιλάμε για μια βραβευμένη με Όσκαρ ταινία και για μερικούς αυτό αποτελεί βασικό λόγο παρακολούθησης ενός φιλμ. Πέραν αυτού, η «Επίσημη Ιστορία» αποτελεί και ένα χαρακτηριστικό δείγμα ιστορικής μυθοπλασίας, συνεπώς αν κάποιος αρέσκεται στο είδος, σίγουρα η ταινία του Πουένσο θα ικανοποιήσει τις σινεματικές του ανάγκες. Όπως και να ’χει, καλό είναι κανείς να κρατήσει και στο πίσω μέρος του μυαλού του, πως πρόκειται για μια παραγωγή γυρισμένη τριάντα έτη πριν, η οποία δεν κάνει και τόσο καλή δουλειά, στο να μην αφήσει τον χρόνο (που έχει περάσει από πάνω της) «να φανεί».

MORE REVIEWS

ETEROS EGW

ΕΤΕΡΟΣ ΕΓΩ

Σειρά «τυχαίων» περιπτώσεων θανάτων ή προφανών δολοφονιών συνδέεται μέσω του μυαλού ενός καθηγητή εγκληματολογίας που εμπνέεται από Γάλλο μαθηματικό, ώστε να λύσει το μυστήριο χρησιμοποιώντας τους φίλιους αριθμούς του Πυθαγόρα.

DER STAAT GEGEN FRITZ BAUER

ΥΠΟΘΕΣΗ ΦΡΙΤΣ ΜΠΑΟΥΕΡ: ΜΥΣΤΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ

Μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου στη Γερμανία, ο εισαγγελέας Φριτς Μπάουερ προσπαθεί να φέρει στη Δικαιοσύνη τους Ναζί εγκληματίες πολέμου, αντιμετωπίζοντας εσωτερικούς εχθρούς και πολλά εμπόδια.

A PEINE J'OUVRE LES YEUX

ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΑΝΟΙΧΤΑ

Έφηβη κοπέλα στην ταραγμένη Τυνησία του 2010 θέλει να γίνει τραγουδίστρια σε πολιτικοποιημένο συγκρότημα, ενώ η οικογένειά της την προορίζει για γιατρίνα. Με την αστυνομία να έχει τα μάτια της ανοιχτά για τέτοιους «κινδύνους» και την πίεση από το σπίτι της να γίνεται ασφυκτική, θα βρεθεί σε μια κατάσταση που είναι δύσκολο να χειριστεί.

DOBRA ZENA

ΚΑΛΗ ΣΥΖΥΓΟΣ

Μια καλοστεκούμενη πενηντάρα, μητέρα, σύζυγος και νοικοκυρά, θα δει τη μεσοαστική φούσκα τής καθημερινότητάς της να σκάει, όταν ανακαλύψει τυχαία μια βιντεοκασέτα με τις θηριωδίες του άντρα της εν καιρώ πολέμου. Την ίδια στιγμή, ένα πρόβλημα υγείας θα αναδυθεί στην επιφάνεια, κάνοντας την κατάσταση ακόμα δυσκολότερη.

MAYA THE BEE MOVIE

ΜΑΓΙΑ Η ΜΕΛΙΣΣΑ: Η ΤΑΙΝΙΑ

Σκανταλιάρα μέλισσα που ακούει στο όνομα Μάγια (τι εννοείς «ποια Μάγια;») έρχεται στον κόσμο μέσα σε μελένια κηρήθρα φλυαρώντας επί παντός επιστητού και πηγαίνοντας κόντρα στους κανόνες της κυψέλης της. Όταν μια μέρα η μικρή επαναστάτρια εγκαταλείψει την ασφάλεια της κοινότητας για τη ζωή «πέρα από τον φράχτη», θα βρεθεί μπροστά σε μια επικίνδυνη περιπέτεια που δεν θα ξεχάσει ποτέ.

MR KLEIN

MR KLEIN

Είναι μια μάνα υιοθετημένου και τώρα που δεν έχουνε δικτατορία, ψάχνει να βρει την αληθινή του μάνα. Προτιμώ τη Νικόλ την Κίντμαν, που είναι και στην Αυστραλία!

ΝΕΑ