FreeCinema

Follow us

ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ: ΟΥΤΟΠΙΑ (2016)

  • ΕΙΔΟΣ: Ντοκιμαντέρ
  • ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Απόστολος Καρακάσης
  • ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 91'
  • ΔΙΑΝΟΜΗ: ONE FROM THE HEART

Όταν το εργοστάσιο της ΒΙΟ.ΜΕ. στη Θεσσαλονίκη κλείνει, μερικοί από τους εργάτες αποφασίζουν να προχωρήσουν δραστικά σε αυτοδιαχείριση της μονάδας, ξεκινώντας χωρίς αρχικά να το καταλαβαίνουν μία μεγάλη διαδρομή που πρόκειται να τους βρει πολύ αλλαγμένους στο τέλος (;) της.

Η πρώτη ευχάριστη έκπληξη που προσφέρει το ντοκιμαντέρ του Απόστολου Καρακάση είναι το γεγονός ότι δεν αποτελεί ξερά μία ακόμα μελέτη της οικονομικής κρίσης. Αντιθέτως, προσπαθεί να προσφέρει μια απάντηση σε αυτή, να εξερευνήσει έναν εναλλακτικό τρόπο αντιμετώπισής της και να μελετήσει τους ανθρώπους μπροστά στην καθοριστική εκείνη στιγμή που πρέπει να λάβουν μια μεγάλη απόφαση, η οποία (με απόλυτη βεβαιότητα) θα τους βγάλει από τη ζώνη ασφαλείας τους. Είναι ένα αμιγώς αισιόδοξο εγχείρημα, κοιτάζοντας με αβεβαιότητα αλλά με θάρρος στο μέλλον και υπογραμμίζοντας ότι η λύση τις περισσότερες φορές βρίσκεται στα χέρια των ίδιων των ανθρώπων, αλλά και ταυτόχρονα μια ρεαλιστική σπουδή της πραγματικότητας, στοιχειοθετώντας ότι συνήθως αυτή ακριβώς η λύση αντιστοιχεί και σε μία ξαφνική «βουτιά στα βαθιά».

Για αυτόν τον λόγο, ο «Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία» παρακολουθεί τις συζητήσεις μεταξύ των εργατών και την προσπάθειά τους να αντεπεξέλθουν λειτουργικά στις νέες απαιτήσεις (ο αρχικός ενθουσιασμός γρήγορα μετατρέπεται σε φόβο του αγνώστου και πανικό), τον αγώνα τους να δημιουργήσουν μία νομική μορφή που θα τους επιτρέψει να προχωρήσουν οργανωμένα στο επόμενο βήμα (όπου αποκαλύπτεται με γλαφυρό τρόπο και η ανικανότητα της πολιτείας να προσφέρει ένα επαρκές πλαίσιο για μια τέτοια διαδικασία), την αποφασιστικότητα μερικών από αυτούς να αναζητήσουν πόρους όπου είναι αυτό δυνατόν (από τους… συγγενείς τους μέχρι τα εργατικά συνδικάτα του εξωτερικού) και την αβεβαιότητα αρκετών μην βγουν περισσότερο ζημιωμένοι στο τέλος, καθώς και τις εσωτερικές τους συγκρούσεις και την ανομοιογένεια στον βαθμό που ο καθένας είναι πρόθυμος να δοθεί ολοκληρωτικά στο έργο τους (δεν αργούν να παρατηρηθούν τα πρώτα «καρφιά» όπως και οι ευθείες κατηγορίες, ειδικά εκεί που υπεισέρχεται η διαχείριση των χρημάτων, αλλά και οι πρώτες απώλειες από ανθρώπους που επιλέγουν να ψάξουν δουλειά στο εξωτερικό). Ταυτόχρονα, δεν λείπουν οι παρενθέσεις από την υποστήριξη ακτιβιστών από το εξωτερικό αλλά και τα σχόλια της πρώην διευθύντριας της μονάδας, η οποία πονά για την οικογενειακή επιχείρηση και δηλώνει θλίψη αρνούμενη την ευθύνη της για την τροπή των γεγονότων.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη επιτυχία της ταινίας είναι το γεγονός ότι η κάμερα αρνείται να πάρει θέση, αρνείται να κρίνει, αρνείται να βάλει σε ταμπέλες τους ανθρώπους που παρατηρεί. Αντίθετα, προβάλλει τις αντιφάσεις, τον πανικό, την αβεβαιότητα, τα πισωγυρίσματα, τις πολιτικές υποσχέσεις και την απολογία του «αφεντικού», με μια ψυχραιμία που αφήνει την τελική κρίση στον θεατή. Το εντυπωσιακό, επιπλέον, είναι πως από όλη αυτή την καταγραφή δημιουργείται ένα κοινωνικό ψυχογράφημα, το οποίο μπορεί να επεκταθεί και, τελικά, να αγγίξει πολύ περισσότερο κόσμο από όσο αρχικά αφορά. Δεν είναι εργατικό manifesto, δεν είναι θρίαμβος της θέλησης, δεν είναι καν ένα παραμύθι. Είναι, όμως, ένα ρεαλιστικό πορτρέτο, μια αφήγηση έμπνευσης, μια ιστορία της διπλανής πόρτας της κρίσης και ο αγώνας για το αντίδοτο σε αυτή.

Εκεί που το φιλμ προδίδει ανεπάρκεια είναι στο γεγονός ότι δεν δίνει την ίδια φωνή σε όλους, με αποτέλεσμα μερικές προσωπικότητες να βγαίνουν ολοκληρωμένες και δικαιωμένες ενώ άλλες να περιορίζονται στον ρόλο του… γκρινιάρη. Επιπλέον, δείχνει να αγνοεί πλήρως τα αίτια της αρχικής κατάστασης, αφήνοντας εκτός πλάνου παράγοντες που πιθανότατα κάνουν δύσκολη ακόμα τη ζωή των εργατών και στην εποχή της αυτοδιαχείρισης. Σίγουρα η ματιά είναι προσηλωμένη στο μέλλον, όμως, εδώ φαίνεται το παρελθόν να καλύπτεται μόνο από τις απελπισμένες δηλώσεις της πρώην διευθύντριας, κάτι που περιορίζει τους ορίζοντες του φιλμ. Πέρα από τις ενστάσεις, όμως, το «Επόμενος Σταθμός: Ουτοπία» αποτελεί εξαιρετικά επίκαιρο σινεμά τεκμηρίωσης και βλέπει πέρα από τη μιζέρια της κρίσης προς ένα δύσκολο αλλά αναπόφευκτο αύριο.

ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΜΕΝΑ;

Χρήσιμο σινεμά τεκμηρίωσης, αισιόδοξη ματιά στον κόσμο της οικονομικής κρίσης και, επιτέλους, κάτι που ασχολείται με το αύριο και όχι με το χθες. Επίσης, φιλμ που, αν και παρουσιάζει παθιασμένους ανθρώπους, η ματιά του παραμένει ψύχραιμη και εξερευνητική προσπαθώντας να ακούσει περισσότερο παρά να κρίνει. Οι λάτρεις των ντοκιμαντέρ θα το εκτιμήσουν, οι υπόλοιποι, λογικά, δεν έχουν φτάσει καν μέχρι αυτό το σημείο του κειμένου…

MORE REVIEWS

ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΑΓΟΡΙΑ

Στις αρχές του 20ου αιώνα, πέντε φιλότεχνα αγόρια διαπράττουν ένα αδικαιολόγητο έγκλημα και οι μεγαλοαστοί γονείς τους αποφασίζουν να τα τιμωρήσουν παραδίδοντάς τα σε έναν σκληροτράχηλο καπετάνιο που θα τα «αναμορφώσει» κατά τη διάρκεια ενός περιπετειώδους πλου.

ΛΙΛΙΑΝ

Πεζή, δίχως διαβατήριο και χρήματα, χωρίς να μιλάει αγγλικά, η ρωσικής καταγωγής Λίλιαν επιχειρεί ένα πραγματικό «ομηρικό» ταξίδι, από τη Νέα Υόρκη ώς την Αλάσκα. Το «αμερικάνικο όνειρο» θα την προστατεύσει;

Ο ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ ΣΤΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ ΜΕ ΤΙΣ ΧΕΛΩΝΕΣ

Αδυνατώντας να βρει χρήματα για την επόμενη ταινία του έπειτα από το σκάνδαλο της «Χρυσής Εποχής», ο Λουίς Μπουνιουέλ δέχεται ως μάννα εξ ουρανού την πρόταση του καλού του φίλου Ραμόν Ασίν να χρηματοδοτήσει εκείνος το επόμενό του project. Το ντοκιμαντέρ «Las Hurdes: Tierra Sin Pan», που διακαώς επιθυμούσε να γυρίσει, με θέμα την πάμφτωχη και απομονωμένη περιοχή της Δυτικής Ισπανίας, επιτέλους μπαίνει στις ράγες.

ΤΟ ΧΡΥΣΟ ΓΑΝΤΙ

Η πραγματική ιστορία του κατά συρροήν δολοφόνου Φριτς Χόνκα, που έσπειρε τον τρόμο στις γειτονιές του Αμβούργου στη δεκαετία του ’70, γίνεται ταινία δια χειρός Φατίχ Ακίν και ένα μεγάλο «γιατί;» πλανάται ήδη πάνω από τα κεφάλια μας.

ΔΙΚΤΥΟ ΚΑΤΑΣΚΟΠΩΝ

Ένας ηλικιωμένος πράκτορας της Μοσάντ παίζει το τελευταίο του χαρτί πριν αποσυρθεί (ή μάλλον πριν τον αποσύρουν…) από την ενεργό δράση, επιχειρώντας ν’ ανακαλύψει τι κρύβεται πίσω από τη λειτουργία μιας εταιρείας και, κυρίως, αν προμηθεύει με χημικά όπλα τη Συρία.